مشهد از تاریخی ترین شهرهای ایران که دارای جاذبه های دیدنی و تاریخی بسیار زیادی می باشد. شهر مذهبی و باستانی که سالانه میزبان میلیون ها مسافر و گردشگر از تمام نقاط ایران و جهان می باشد. این شهر علاوه بر داشتن اماکن مذهبی دارای جاذبه های دیدنی و گردشگری بسیار زیاد و امکانات متنوع و همچنین بناهای تاریخی متعدد می باشد. در این مقاله قرار است به معرفی با ارزش ترین بناهای تاریخی مشهد بپردازیم که از نظر قدمت و تاریخچه دارای اهمیت بالایی می باشد.تا پایان این مقاله همراه ما باشید.
روستای تاریخی پاژ: زادگاه فردوسی و گنجینهای از تاریخ خراسان
روستای پاژ، زادگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی، شاعر نامدار ایرانی، در ۲۰ کیلومتری بزرگراه مشهد به کلات واقع شده است. این روستای باستانی که بر فراز تپه پاژ قرار دارد، با قدمتی که به قرن چهارم هجری قمری بازمیگردد، گنجینهای ارزشمند از تاریخ و فرهنگ ایران به شمار میرود.
کشف و اهمیت باستانشناسی:
تپه باستانی پاژ، با مساحتی حدود ۸۰۰ هکتار، در سال ۱۳۵۷ کشف شد. کاوشهای باستانشناسی در این محوطه منجر به کشف آثار ارزشمندی از دورههای پارت، اشکانی و اسلامی شد. از جمله این کشفیات میتوان به ظروف سفالی رنگارنگ و لعابدار اشاره کرد که قدمت آنها به قرون نهم و دهم هجری قمری میرسد. وجود خندقی پر از آب در اطراف قلعه باستانی پاژ نیز نشان از اهمیت دفاعی این مکان در گذشته دارد.
زادگاه فردوسی بزرگ:
مهمترین ویژگی روستای پاژ، زادگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی است که در سال ۳۳۰ هجری قمری در این روستا متولد شد. خانه فردوسی، با دیوارهای خشتی و گلی و سه اتاق، در شرق بقایای قلعه پاژ قرار دارد و به عنوان یکی از جاذبههای اصلی روستا شناخته میشود.
ثبت ملی و گردشگری:
تپه باستانی پاژ به همت سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۷۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. امروزه، روستای پاژ با تلفیقی از تاریخ، فرهنگ و طبیعت، مقصدی جذاب برای علاقهمندان به میراث فرهنگی ایران و گردشگری ادبی است.
آدرس تپه باستانی پاژ: ۱۵ کیلومتری شمال مشهد، تقاطع جاده کلات و کارد
بناهای تاریخی مشهد: میل اخنجان
از دیگر بناهای تاریخی مشهد بنایی آجری میل اخنجان می باشد که قدمت آن به دوره تیموری و قرن نهم هجری باز می گردد. میل اخنجان بنای آجری به سبک معماری دوران تیموریان به شکل استوانه با ارتفاع ۱۷ متر می باشد.
این برج مقبره ای بر روی یک سکوی دایره ای با هشت نیم ضلعی ساخته شده و عمر آن به ۵۵۰ سال می رسد، کلاهک این بنای تاریخی به حدود ۴ متر ارتفاع می رسد و داخل آن با قطعات کاشی به شکل های مستطیل، چند ضلعی و ستاره چلیپا با نقوش برجسته و متنوع به رنگ لاجوردی و فیروزه ای تزئین شده است.
سنگ قبری به طول ۱۱۰ سانتی متر، عرض ۵۰ سانتی متر و ارتفاع ۴۰ سانتی متر در داخل بنا قرار دارد که این مقبره هویت مشخصی ندارد که روی آن با خط ثلث و نسخ متنی حک شده. طبق تحقیقات به عمل آمده این مقبره مدفن یک دختر هندی تبار و مرید امام رضا ع بوده و برخی نیز این مقبره را مدفن خواهر گوهرشاد می دانند. میل اخنجان در فاصله ۲۲ کیلومتری شمال شهر مشهد و در مجاورت روستای اخنجان و در کنار جاده توس به پاژ قرار دارد.
آدرس میل اخنجان: ۲۲ کیلومتری مشهد، ۱۰ کیلومتری از شرق شهر تابران توس ، در نزدیکی روستای اخنجان
سنگ نگاره های باستانی شترسنگ مشهد
در ۸ کیلومتری شمال غرب مشهد در شاندیز سنگ نگاره شتر سنگ قرار دارد که دارای قدمتی چند هزار ساله می باشد. سنگ نگاره های شتری از آثار تاریخی که به دوران ما قبل تاریخ باز می گردد و این سنگ نگاره ها شامل نقوشی از حیوانات گوناگون می باشد که بر یک تخته سنگ بزرگ طراجی شده اند.
این نقش ها شامل شیر، سگ، بز کوهی، گاو میش، قوچ اوریال، گرگ، کفتار، شغال، روباه، پلنگ، یوز پلنگ. گراز، فیل، اسب، آهو، شتر، پرنده، سوسک، خرچنگ، انسان، سوار، کمان دار و صحنه هایی از مراسم آیینی، رقص. شکار و سایر علامات و نقوش اجرام آسمانی می باشد.
سنگ نگاره های باستانی شترسنگ مشهد بعنوان یک اثر با ارزش باستانی در تاریخ ۲۵ اردیبهشت ۱۳۸۰، با شماره ثبت ۳۸۴۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
با تهیه بلیط هواپیما بندر عباس مشهد در سایت آس چارتر از تخفیفات ومزایای ویژه ای برخوردار شوید.
آدرس سنگ نگاره های باستانی شترسنگ: مشهد، شاندیز، بعد از موج های خروشان
گنبد هارونیه مشهد
از قدیمی ترین بناهای باستانی و مکان های دیدنی مشهد گنبد هارونیه می باشد. این مکان معدود بقایای شهرتوس باستان بشمار می رود که متعلق به قرن چهاردهم هجری قمری می باشد. گنبد هارونیه دارای قدمت و تاریخچه ی مشخصی نمی باشد و برخی آن را متعلق به قرن هشتم و هفتم هجری یا قبل تر از آن می دانند.
گنبد هارونیه مشهد متعلق به امام محمد غزالی می باشد ولی نام آن به هارون الرشید پنجمین خلیفه عرب عباسی مشهور شده. این مکان سه طبقه دارد که با مصالحی همچون: آجر، گچ و ماسه ساخته شده و دارای سه ورودی می باشد.
از ویژگی های این گنبد می توان به دو پوسته بودن نمای خارجی گنبد اشاره کرد. گنبد داخلی حدود ۳۰.۱۱ متر و کاسپ حدود ۲۲ متر ارتفاع دارد، از بخش های مختلف گنبد هارونیه می توان به ورودی ایوان، چهار شاه نشین، گنبدخانه، چهار پلکان مارپیچ در گوشه ها و سه اتاق فرعی می باشد. گنبد هارونیه ازبناهای تاریخی مشهد که در سال ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آدرس گنبد هارونیه: جاده مشهد به قوچان، سه راه فردوسی، بلوار شاهنامه، قبل از آرامگاه فردوسی
بناهای تاریخی مشهد | بوستان سنگی کمرمقبولا
در نزدیکی مشهد، و در فاصله ۳ کیلومتری طرقبه و یک کیلومتری دره داغستان، بوستان سنگی کمرمقبولا قرار دارد. این منطقه باستانی، یکی از بزرگترین موزههای طبیعی کشور به شمار میرود. وسعتی حدود ۲۵۰ هکتار دارد. این بوستان گنجینهای شامل بیش از ۱۵,۰۰۰ سنگنگاره باستانی را در خود دارد.
نقوش کهن و قدمت تاریخی:
سنگنگارههای کمرمقبولا، که بر روی سنگهای آتشفشانی شکل گرفتهاند، صحنههایی بینظیر از زندگی انسانهای کهن را به تصویر میکشند. این نقوش شامل صحنههای شکار، ابزار اولیه، تصاویر انسان، گاومیش کوهاندار، بزهای کوهی. گردونه خورشید، نقوش نمادین، و حتی صحنههایی از نزاع و مراسم باستانی هستند. این آثار هنری، که با ابزاری ساده خلق شدهاند. عموماً ۳۵۰۰ سال قدمت دارند. این به معنای آن است که بوستان سنگی کمرمقبولا، حتی از تاسیس حکومت هخامنشیان (۲۵۰۰ سال پیش) نیز قدیمیتر است و ارزش تاریخی بسیار بالایی دارد.
ثبت ملی و اهمیت گردشگری:
بوستان سنگی کمرمقبولا در فروردین ۱۳۹۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. این منطقه یک سایت باستانی مهم است. به عنوان یک جاذبه گردشگری طبیعی و فرهنگی، فرصتی منحصر به فرد برای آشنایی با هنر و زندگی انسانهای نخستین در ایران را فراهم میآورد.
آدرس بوستان سنگی کمرمقبولا: مشهد، طرقبه، بوستان سنگی کمر مقبولا
