قنات قصبه گناباد یکی از شگفتانگیزترین سازههای مهندسی جهان باستان است که در استان خراسان رضوی واقع شده است. این قنات با قدمتی بیش از ۲۵۰۰ سال، به عنوان یکی از قدیمیترین و عمیقترین قناتهای جهان شناخته میشود و نشانگر نبوغ و مهارت ایرانیان باستان در مدیریت منابع آب در مناطق خشک و بیابانی است.
طول قنات حدود ۳۳ کیلومتر و عمق مادرچاه آن به بیش از ۳۰۰ متر میرسد که خود یک شاهکار فنی محسوب میشود. این سازه که در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت رسیده است. نشانگر اهمیت و کارایی قناتها در تأمین پایدار آب برای کشاورزی و مصرف روزانه در گذشتههای دور بوده است. قنات قصبه با داشتن دهها میله چاه به صورت متوالی، توانایی انتقال آب زیرزمینی به سطح زمین را با شیبی ملایم میسر میسازد.
بازدید از این قنات گواهی بر تجربه هزاران ساله در همزیستی با محیط زیست خشک و مدیریت هوشمندانه آب در ایران است. ما امروز می خواهیم اطلاعات بیشتری را در غالب قنات قصبه گناباد به شما بدهیم، پس تا پایان این مثقاله ما را همراهی کنید.با تهیه بلیط هواپیما شیراز به مشهد در سایت آس چارتر از تخفیفات ومزایای ویژه ای برخوردار شوید.
معرفی قنات قصبه گناباد
قنات قصبه یکی از شگفتانگیزترین شاهکارهای تاریخی در زمینه مهندسی آبرسانی است که توسط بشر ساخته شده است. این قنات نماد تمدن ایران باستان است و در گناباد، واقع در جنوب استان خراسان رضوی، قرار دارد. قنات قصبه که کهنترین و پرعمقترین قنات دنیا است، پر از رمز و راز بوده و روایتها و افسانههای زیادی برای ساخت آن وجود دارد.
در شهرستان گناباد حدود ۴۰۰ قنات ساخته شده است که میتوان به مهمترین قناتها مانند قنات کاریز رهن، قنات خوششویی، کاریز زیبد، قنات علیآباد، قنات بیدخت، کاریز بیلند و کاریز دیزق اشاره کرد. با این حال، معروفترین و برجستهترین آنها قنات قصبه است.
روایاتی از نامگذاری قنات قصبه گناباد
قنات قصبه گناباد، اسرارآمیزترین قنات جهان است که انسانها بدون هیچگونه امکانات مدرن آن را ساختهاند. این قنات به دلیل عمق و ارتفاع شگفتانگیزش، کاملاً مهندسیشده و هوشمندانه طراحی شده است، آن هم در دورهای که ابزار و فناوری پیشرفتهای وجود نداشت. به همین دلیل، روایات و داستانهای زیادی پیرامون ساخت این قنات شکل گرفته است.
برخی از بومیان محلی باور دارند که این شاهکار را دیوها ساختهاند و بعضی دیگر ساخت آن را به جنها نسبت میدهند؛ به همین دلیل، عدهای این قنات را «قنات جن» نامیدهاند. گروهی هم بر این باورند که این مکان منزلگاه ارواح سرگردان است؛ ارواح کسانی که برای کندن قنات رفتهاند اما هرگز بازنگشتهاند.
برخی دیگر ساخت این شاهکار آبی تاریخی را به بهمن، پسر اسفندیار، نسبت میدهند و عدهای هم آن را مرتبط با جنگ کیخسرو، یکی از بزرگترین جنگهای تاریخ ایران، میدانند. همین روایتها باعث شدهاند که این قنات در طول تاریخ نامهای متعددی به خود بگیرد؛ از جمله کاریز قصبه، قنات گناباد، قنات قصبه گناباد، قنات جن گناباد و قنات کیخسرو. این قنات از زمان ساخت تاکنون دستخوش تغییرات زیادی شده و همچنان یکی از شگفتانگیزترین سازههای آبی جهان به شمار میرود.
ثبت جهانی قنات قصبه گناباد
قنات قصبه عمیق ترین و قدیمی ترین قنات جهان و از جاذبههای گردشگری خاص و دیدنی گناباد بشمار می رود، این شاهکار شگفت انگیز مهندسی در گردشگری استان خراسان در سال ۱۳۷۹ قنات جن آباد با شماره ۲۹۶۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردید و در روز ۲۴ تیر ماه سال ۱۳۹۵ در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت جهانی رسید.
معماری قنات قصبه گناباد
بزرگ ترین قنات ایران و از شاهکارهای آبی ساخت دست بشر در دنیا محسوب می شود. قدمت این قنات به حدود ۲۵۰۰ تا ۲۷۰۰ سال پیش باز می گردد. قنات قصبه گناباد طولانی ترین کاریز جهان بشمار می رود که حدود ۱۳۱ هزار و ۳۵ متر طول دارد. قنات قصبه گناباد دارای معماری بی نظیری می باشد.
ساخت قنات قصبه گناباد بسیار سخت و شگفتانگیز است. این قنات با میزان آبدهی ۱۳۰ لیتر در ثانیه، دو کانال اصلی دارد. سازندگان این قنات مسیر اصلی آن را به دلیل ریزشهای مداوم از بخش ۶۸۳ متری به دو کانال و ۶ رشته فرعی تقسیم کردند تا از ریزش جلوگیری کنند. همچنین، خشکسالیهای مکرر باعث شدند که رشتههای جدیدی در داخل قنات ایجاد شوند.
در اینجا حدود ۴۷۲ میله چاه وجود دارد که یکی از چاه های موجود در این قنات که به چاه مادر معروف است حدود ۳۰۰ متر عمق و ۳۳ متر طول دارد، قنات قصبه گناباد از مهم ترین و پرطرفدارترین جاهای دیدنی گناباد که گردشگران زیادی را جذب خود کرده تا از این اثر ارزشمند و خاص تاریخی دیدن نمایند.
بهترین زمان بازدید
گناباد دارای آب و هوای سرد و خشکی می باشد. اگر می خواهید از این جاذبه گردشگری گناباد دیدن نمایید. بهترین فصل بهار می باشد. در تابستان هوا خیلی گرم و آفتاب خیلی سوزانی دارد. فصل پاییز و زمستان هوا خیلی سرد می باشد و از سرمای هوا اذیت خواهید شد. در تعطیلات عید نوروز و تعطیلات رسمی نیز این جاذبه ی دیدنی بسیار شلوغ می باشد و اگر از شلوغی فراری هستید این زمان نیز برای سفر مناسب نمی باشد.
امکانات رفاهی
از محبوب ترین و معروف ترین جاذبه های دیدنی در این شهراست.که سالانه میزبان گردشگران بسیار زیادی از سراسر ایران و جهان می باشد. این جاذبه ی دیدنی متاسفانه امکانات رفاهی زیادی در دسترس ندارد و برای بازدید از قنات قصبه باید امکانات رفاهی و لوازم مورد نیاز خود را به همراه داشته باشید.
تنها سرویس بهداشتی ۵۰۰ متر با این قنات فاصله دارد. همچنین رستوران هایی نظیر رستوران لاله، رستوران خاتم، سفره خانه شریعت، و رستوران کویر در مسیر جاده به سمت قنات می باشد.
برای اقامت میتوانید هتلها و اقامتگاههای نزدیک قنات را انتخاب کنید. از جمله هتل کوثر، مهمانسرای بیدخت، مهمانپذیر نور، اقامتگاه بومگردی قصبه گناباد، اقامتگاه بومگردی عمو حسن باغ آسیا. حاج قوام خیبری، بابا حسن سنو، گل بیبی بیدخت، بابا کریم درب صوفه، ریو، عارف و ماهرخ قوژد، و ابومنصور ریابی.
مسیر دسترسی به قنات قصبه گناباد
برای دسترسی، میتوانید با وسایل نقلیه مختلف خود را به گناباد برسانید. با استفاده از قطار، بهراحتی به این شهر دسترسی پیدا میکنید؛ کافی است در نزدیکترین ایستگاه قطار به گناباد، یعنی ایستگاه قطار بجستان، سوار شوید. همچنین میتوانید با اتوبوس یا تاکسی به قنات برسید.
آدرس : گناباد، انتهای خیابان ناصر خسرو، بهار سه، پ ۲، پایگاه جهانی قنات قصبه گناباد
علاقمندان به معماری آثار تاریخی ایران برای مطالعه مقاله مجموعه گنجعلیخان کرمان نگین تاریخی جنوب شرق ایران کلیک نمایید.
